felsefe

Alt Yapının Üst Yapıyı Belirlemesi Üzerine Eleştirel Bir Deneme

İki tanımla başlayalım: 1- İnsanların varlıklarını belirleyen şey bilinçleri değildir; tersine, insanların toplumsal üretimdeki varlıklarıdır, ki bilinçlerini belirler. Bu, “alt yapıdır”. 2- Toplumdaki üretim ilişkileri nasıl ki ebedî olmayıp gelip geçiciyseler, onların soyut dile getirilişleri olan düşünceler ve kategoriler de târihsel ve gelip geçicidirler. Bu da, “üst yapıdır”. Materyalizm, ideolojileri açıklarken bu ideolojilerin yansıttığı sosyal … Devamını oku

Protestan Ahlâkı ile Kapitalizmin İlişkisi Üzerine

“Protestan Ahlâkı Ve Kapitalizmin Rûhu” isimli eserin yazarının Max Weber’den başkası olması düşünülemezdi. Zirâ Weber, muhafazakâr sayılmayacak bir âile yapısı içinde büyümüş ve annesinin Protestan inancının etkisi altında kalmıştı. Weber’in daha küçük yaşlarında beliren Avrupa merkezci târih ve medeniyet anlayışını ilerleyen dönemlerde dînî dayanaklarla güçlendirmesi sonucunda bir “Protestan ahlâkı” tanımlaması ve bunu sermâye tabanlı sistemle … Devamını oku

Homo Sapiens’in Büyük Çıkmazı: Evrimsel Zekâ İle Sezgisel Zekâ

Beşeriyet, evrimin doğal bir gereği olan çatışmayı yaşıyor: Evrimsel zekâsı daha az gelişmiş bireyler, evrimsel zekâsı daha gelişmiş türün diğer bireylerinden geride kalıyor ve ileriye doğru yürüyen tür, geride kalanı yalnız bırakıyor. Biz, bunu ilk kez yaşamıyoruz. Homo Sapiens türü ilk adımlarını atarken, dünyanın geri kalan yerlerinde daha geri evrimsel aşamalar yoğunluktaydı. Neanderthal, Cro-Magnon gibi … Devamını oku

İgnorizm: Günümüz İçin Yeni Bir Tanım

“Cehâlet mutluluktur”… Orijinali “Ignorance is bliss” olarak biliniyor. Nedense ünlü Fransız düşünür Descartés’in üzerine kalmış bir söz fakat aslında ünlü İngiliz şâir Thomas GRAY’in bir şiirinin son iki mısrasında geçiyor: “ … cehâletin mutluluk olduğu yerde,Bilge olmak aptalca.” Bu “ignorance” kelimesi ikircikli bir kelime. Latince’den Eski Fransızca’ya, oradan da İngilizce’ye geçmiş. Latince “ignatum” kelimesinden geliyor. … Devamını oku

Muhafazakârlık ve Cinsellik

19. Yüzyıl’a girildiğinde dünyada yükselen iki süper güçten biri olan Britanya’da 1837 yılında Victoria isimli 18 yaşında genç bir kadın tahta çıktı. Kraliçe Victoria’nın iktidârı tastamam 64 yıl sürdü. Bu 64 yıl, dünya târihine “Victorian Era”, yâni “Victoria Çağı” olarak geçti. Hani “steampunk” filmleri, hikâyeleri seviyorsunuz ya… Karındeşen Jack, Sherlock Holmes, Oliver Twist, Dr. Jekyll … Devamını oku